Je komt thuis van vakantie. Koffer in de gang, wasmachine aan en misschien nog een klein beetje heimwee naar dat terras in de zon. En dan maak je een keuze waar je al snel spijt van krijgt: je stapt op de weegschaal.

Oei.

Ineens staat er één, twee of misschien zelfs drie kilo meer dan vóór je vertrek. Heb je in een week tijd werkelijk zoveel vet opgebouwd? Waarschijnlijk niet. Het getal op de weegschaal vertelt namelijk maar een klein deel van het verhaal.

Na een vakantie kan je gewicht tijdelijk flink schommelen. Dat heeft te maken met eten en drinken, maar ook met vocht, koolhydraten, zout, je spijsvertering en zelfs de reis naar huis. Reden genoeg om dat getal niet meteen als rapportcijfer te behandelen.

Gewicht is veel meer dan lichaamsvet

Als de weegschaal een hoger getal aangeeft, denken we al snel: aangekomen. En met 'aangekomen' bedoelen we meestal dat we meer lichaamsvet hebben gekregen.

Maar je totale lichaamsgewicht bestaat uit veel meer. Denk aan spieren, botten, vocht en de inhoud van je maag en darmen. Al die onderdelen tellen mee zodra je op de weegschaal gaat staan.

Je gewicht kan daardoor van dag tot dag veranderen zonder dat je hoeveelheid lichaamsvet noemenswaardig is veranderd.

Dat is thuis al zo, maar tijdens een vakantie zijn er vaak extra factoren die voor grotere schommelingen zorgen.

Meer koolhydraten betekent vaak meer vocht 

Op vakantie eet je meestal anders dan thuis. Misschien neem je 's ochtends broodjes bij het ontbijt, bestel je tijdens de lunch een lekkere pasta en hoort er 's avonds een ijsje bij.

Niets mis mee.

Als je meer koolhydraten eet dan normaal, slaat je lichaam meer glycogeen op. Glycogeen is een vorm waarin je lichaam koolhydraten opslaat voor later gebruik. Bij die opslag wordt ook water vastgehouden.

Het gevolg? Je kunt zwaarder worden zonder dat al dat extra gewicht lichaamsvet is.

Zodra je thuis je normale eet- en beweegpatroon weer oppakt, kan een deel van dat extra gewicht vanzelf verdwijnen.

Zout kan het getal ook omhoog trekken 

Restaurantmaaltijden, snacks, kaasjes, sausjes en andere vakantielekkernijen bevatten vaak meer zout dan wat je thuis gewend bent. Ook hierdoor kan je lichaam tijdelijk meer vocht vasthouden.

Je merkt dat soms niet alleen op de weegschaal. Misschien zitten je ringen wat strakker of voelt je buik voller.

Ook warm weer kan invloed hebben op hoeveel vocht je lichaam vasthoudt. Tel daar lange autoritten of een vlucht bij op en het wordt duidelijk waarom één meting direct na thuiskomst weinig zegt.

En dan is er nog je spijsvertering 

Er is nog een heel eenvoudige verklaring voor een hoger gewicht: er zit letterlijk meer eten en drinken in je lichaam.

Op vakantie eet je misschien grotere porties, op andere tijdstippen of vaker gedurende de dag. Je spijsvertering kan bovendien reageren op een ander ritme, minder vezels, ander voedsel of lang zitten tijdens de terugreis.

Ook dat zie je terug op de weegschaal.

Ben je dan helemaal geen vet aangekomen? 

Dat kan natuurlijk wel. Als je langere tijd meer energie binnenkrijgt dan je verbruikt, kan je lichaam een deel daarvan als vet opslaan.

Maar een plotselinge stijging van een paar kilo na een korte vakantie betekent niet automatisch dat die kilo's volledig uit lichaamsvet bestaan.

Dat onderscheid is belangrijk. Anders kun je na thuiskomst onnodig streng voor jezelf worden. Je ziet een hoger getal en denkt meteen dat je moet compenseren met extreem weinig eten of extra zware trainingen.

Dat is meestal helemaal niet nodig.

Wat kun je beter doen na je vakantie? 

Je hoeft je vakantie niet te 'herstellen'. Pak gewoon rustig je normale gewoontes weer op.

Denk bijvoorbeeld aan:

• weer regelmatig bewegen;
• voldoende water drinken;
• je gebruikelijke maaltijden eten;
• genoeg groente, fruit en vezels nemen;
• je normale slaapritme oppakken;
• jezelf een paar dagen geven om weer in je ritme te komen. 

En ja, je kunt gewoon weer lekker trainen. Niet als straf voor die pizza, dat ijsje of die cocktail, maar omdat bewegen goed voelt en je helpt om je dagelijkse ritme terug te vinden.

Geef je lichaam even tijd 

Wil je toch graag je gewicht volgen? Wacht dan liever een paar dagen voordat je conclusies trekt. Nog beter is het om niet naar één losse meting te kijken, maar naar het gemiddelde over meerdere dagen.

Weeg je daarbij steeds onder ongeveer dezelfde omstandigheden. Bijvoorbeeld 's ochtends na een toiletbezoek en vóór het ontbijt.

Zo vergelijk je appels met appels.

De weegschaal kent jouw vakantieverhaal niet 

Een weegschaal is eigenlijk een behoorlijk simpel apparaat. Hij weet niet dat je gisteren uren in de auto hebt gezeten. Hij weet niet dat je laat hebt gegeten, meer zout binnenkreeg, slecht hebt geslapen of net een lange vlucht achter de rug hebt.

Hij meet alleen hoeveel massa er op dat moment op staat.

Meer niet.

Toch geven we dat ene getal soms opvallend veel macht. Een hoger cijfer kan ineens bepalen hoe we naar onze vakantie, ons lichaam of zelfs onze discipline kijken.

Dat is zonde.

Je conditie, kracht en gezondheid worden niet bepaald door één ochtend op de weegschaal. Net zoals een week vakantie niet bepaalt hoe fit je bent.

Terug naar je ritme zonder vakantieschuld 

Misschien is dat wel het fijnste om mee te nemen wanneer je thuiskomt: je hoeft niets goed te maken.

Je hebt vakantie gehad. Misschien heb je meer gegeten, minder getraind, langer uitgeslapen en uitgebreid getafeld. Prima. Daarna gaat het gewone leven weer verder.

Trek je sportschoenen aan, pak je trainingen weer op en geef je lichaam even de tijd om zich aan te passen. Grote kans dat dat spannende getal op de weegschaal binnen enkele dagen alweer een stuk minder spannend is.

En zo niet? Ook dan vertelt één getal nooit het hele verhaal.

Kijk liever naar hoe je je voelt, hoe je trainingen gaan, hoeveel energie je hebt en wat er over een langere periode gebeurt.

De weegschaal mag best meepraten. Maar hij hoeft zeker niet het laatste woord te hebben.